Triband Verantwoorden is een werkwijze die scholen in staat stelt antwoorden te formuleren op zowel de vragen van de Onderwijsinspectie als op de vragen van ouders en andere belanghebbenden. Met name scholen die een vernieuwend onderwijsconcept voeren, ervaren dat zij door Triband Verantwoorden hun hele verhaal kunnen doen. Zij zijn bij machte zich te verantwoorden op alle aspecten van hun onderwijs.

Drie golflengtes: omgeving

Bij Triband Verantwoorden vindt de verantwoording op drie golflengtes plaats (vandaar de naam Tri-band):

  1. de golflengte van de externe standaarden. Dit betreft hetgeen alle kinderen in Nederland (wettelijk) moeten kennen en kunnen. De scores en metingen worden landelijk vergeleken;
  2. de golflengte van de eigen school en de eigen groep. Wat kun je zeggen over de ontwikkeling van een kind ten opzichte van leeftijdgenootjes of kinderen met dezelfde interesse binnen de eigen school? Zijn er trends waar te nemen en hoe zijn data te verklaren vanuit het gevoerde (vernieuwende) onderwijsconcept?;
  3. de golflengte van het individuele kind. Wat kun je zeggen over de ontwikkeling van het unieke kind ten opzichte van zichzelf? Wat laat deze zien als het gaat om betrokkenheid, uitdaging, verbondenheid en zelfbewustzijn? Het gaat hier om persoonlijke leerdoelen. De eigen onderwijsvisie bepaalt mede de aard en strekking van deze leerdoelen.

Drie domeinen: inhoud

Op elk van deze golflengtes legt een school verantwoording af. Maar waarover leg je dan precies verantwoording af? Daarvoor is gekeken naar de aspecten die bepalen of onderwijs als goed te kwalificeren valt. Deze aspecten schaart Gert Biesta onder drie ontwikkeldomeinen: Kwalificatie, Socialisatie en Subjectwording. Dit zijn de drie domeinen waarop de ontwikkeling van een kind zich afspeelt en waarin de school een rol speelt. Bij Kwalificatie gaat het om kennis en vaardigheden die een kind in staat stellen iets te doen (bijvoorbeeld rekenen); bij Socialisatie gaat het om de manier waarop een kind zich verhoudt tot de groep, of -in het groot- tot de maatschappij: hoe wordt het kind deel van tradities en gebruiken?; bij Subjectwording (ook wel Persoonsvorming) draait het om de ontwikkeling tot uniek individu: hoe wordt het kind zichzelf?

De matrix

Bij het Triband Verantwoorden hoort de Verantwoordingsmatrix. In deze tool vinden we de drie golflengtes en de drie ontwikkeldomeinen terug. Ze vormen samen een matrix met negen in te vullen vakken. Het mooie van deze tool is dat snel inzichtelijk wordt op welke manier en met welke instrumenten een school de ontwikkeling kinderen inzichtelijk en verifieerbaar maakt.

Anders evalueren

Wat te doen als een school een onderwijsconcept hanteert met elementen die niet te toetsen of testen zijn via de gebruikelijke tools? Dan gaat het erom andere manieren te vinden of zelf te maken om ontwikkeling te monitoren en vast te stellen (te bewijzen); en om de gehanteerde werkwijze te evalueren en deze op basis van verkregen bevindingen bij te sturen. Anders evalueren en verantwoorden kun je leren. Daartoe heeft Quartz Ontwikkeling de Masterclass Anders Evalueren & Verantwoorden ontwikkeld. Hier ontdekken leraren hoe ze kunnen werken met Triband Verantwoorden. Voorbeelden daarvan leest u op onze website onder ‘Ervaringen’.

Wat moet, wat mag in het primair onderwijs?

Het komt nog regelmatig voor dat scholen opzien tegen een bezoek van de Onderwijsinspectie. Vaak blijkt de oorzaak te liggen in gebrek aan kennis van wat moet en wat mag in het primair onderwijs. Wat schrijft de overheid voor, wat doet de Onderwijsinspectie en waaruit bestaat de vrijheid die scholen hebben? In het Montessori Magazine van maart 2016 verscheen een artikel over ruimte voor eigenheid in het onderwijs. Sascha Brasz zet daarin uiteen hoe de verplichtingen en de vrijheid zich tot elkaar verhouden. Scholen hebben veel ruimte om hun eigen visie op onderwijs vorm te geven. Daar moeten ze dan wel verantwoording over afleggen. Lees hier het artikel.